Svara Yoga có thể bạn chưa biết

Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng ở Ấn Độ pháp môn Svara Yoga đã được thực hành trong suốt hàng ngàn năm, nó là một nhánh của Yoga và Tantra Ấn Độ. Thực hành của Svara Yoga giống như thực hành Pranayama hay kỹ thuật kiểm soát hơi thở.

Nhưng một điểm đáng chú ý là, khác với Pranayama, vốn tập trung vào việc điều hòa và kiểm soát hơi thở, Svara Yoga chú trọng quan sát dòng hơi thở đang lưu chuyển qua lỗ mũi trái, lỗ mũi phải hay cả hai bên, từ đó diễn giải mối liên hệ giữa hơi thở với các hoạt động thể chất, tinh thần và thực hành tâm linh.

Những người thực hành Svara Yoga tin rằng mỗi trạng thái của hơi thở mang một đặc tính riêng, và việc nhận biết chúng có thể giúp con người lựa chọn thời điểm thích hợp cho từng hoạt động.

Điều thú vị là một phần quan niệm này có những điểm tương đồng với hiện tượng sinh lý được khoa học hiện đại gọi là Nasal Cycle - chu kỳ luân phiên lưu lượng không khí qua hai lỗ mũi.

1. Ảnh Hưởng Của 2 Kênh Năng Lượng Mặt trăng và Mặt trời Đối Với Các Hoạt Động Về Thể Chất Và Tinh Thần

Trong sinh lý học, Nasal Cycle là hiện tượng lưu lượng không khí qua hai lỗ mũi luân phiên thay đổi, khiến một bên thường thông thoáng hơn bên còn lại. Chu kỳ này thường kéo dài vài giờ nhưng không cố định ở mọi người. Bác sĩ người Đức Richard Kayser đã mô tả hiện tượng này vào năm 1895.

Theo Svara Yoga, dòng hơi thở được diễn giải qua hai kênh năng lượng chính: Ida Nadi (Chandra - Mặt trăng) và Pingala Nadi (Surya - Mặt trời). Hệ thống này còn đề cập đến Pancha Tattva - năm yếu tố gồm Đất, Nước, Lửa, Không khí và Không gian, mỗi yếu tố mang những đặc tính riêng thể hiện qua dòng hơi thở.

Dựa vào bên mũi chiếm ưu thế, cường độ và đặc điểm của hơi thở, người thực hành tin rằng có thể nhận biết thời điểm thuận lợi hoặc bất lợi cho các hoạt động. Một số văn bản cổ còn sử dụng việc quan sát hơi thở để dự đoán tương lai.

Theo quan niệm này, tiêu hóa thuận lợi hơn khi Pingala Nadi (lỗ mũi phải) hoạt động; ngay cả khi ăn nhiều, thức ăn cũng được cho là dễ tiêu hóa hơn. Khi đầy bụng hoặc khó tiêu, người thực hành được khuyên chuyển dòng hơi thở sang lỗ mũi phải. Ngược lại, khi Ida Nadi (lỗ mũi trái) chiếm ưu thế, quá trình tiêu hóa được cho là chậm hơn và nên ăn ít để tránh khó tiêu.

🔗  Tham khảo thêm: Hơi thở Mặt trời - Mặt trăng và các thuộc tính của chúng

2. Ảnh Hưởng Của Kênh Năng Lượng Trung Tâm Đối Với Các Hoạt Động Về Thể Chất Và Tinh Thần

Khi hơi thở lưu thông tương đối cân bằng qua cả hai lỗ mũi, đây được xem là thời điểm Kênh năng lượng Trung tâm (Sushumna Nadi) hoạt động. Theo Svara Yoga, trạng thái này còn được gọi là Shoonya Swara, được xem là đặc biệt thuận lợi cho thiền định, tập trung tâm trí và những thực hành hướng đến đời sống tâm linh.

Tuy nhiên, Svara Yoga còn mô tả một trạng thái khác khi dòng hơi thở chuyển đổi nhanh chóng và không ổn định giữa hai lỗ mũi. Trạng thái này được gọi là Vishuvat, mang ý nghĩa không thuận lợi cho những hoạt động thông thường. Theo quan niệm truyền thống, những công việc được bắt đầu trong thời điểm này khó đạt được kết quả như mong muốn.

Một điều khá thú vị là trong một số quan niệm dân gian của người Ấn Độ, khi hắt hơi, người ta thường cho rằng không nên lập tức rời khỏi nhà hoặc bắt đầu một công việc quan trọng. Điều này có liên quan đến những diễn giải trong Svara Yoga.

Theo giải thích của Swami Sivananda, trong chu kỳ luân chuyển hơi thở tự nhiên, khi dòng hơi thở đang chuyển từ lỗ mũi này sang lỗ mũi kia, nếu đường mũi mới bị tắc nghẽn, cơ thể có thể tạo ra một phản xạ tống đẩy để làm thông đường thở, dẫn đến hiện tượng hắt hơi. Sự kiện này được xem là dấu hiệu của thời điểm chuyển đổi Svara (Vishuvat), vốn được coi là không thuận lợi để bắt đầu các hoạt động.

Theo các bậc thầy Yoga, Sushumna rất khó duy trì ổn định trong một khoảng thời gian dài. Trong khi đó, chúng ta có thể chủ động điều hòa hai Kênh năng lượng Mặt trăng (Ida Nadi) và Mặt trời (Pingala Nadi) thông qua những phương pháp thực hành như Nadi Shodhana (Thở Mũi Luân Phiên).

3. Yoga Danda - Dụng Cụ Điều Chỉnh Dòng Hơi Thở Và Hỗ Trợ Thiền Định

Yoga Danda trông giống như một chiếc gậy chống bằng gỗ, thường có phần đầu cong hoặc chạc để tựa dưới nách (xem hình). Tuy nhiên, đây không phải là một cây trượng thông thường. Trong thực hành Svara Yoga, Yoga Danda có một công dụng đặc biệt: điều chỉnh dòng hơi thở lưu thông qua hai lỗ mũi.

Cụ thể, khi Yoga Danda được đặt dưới nách trái, áp lực sẽ làm tăng độ thông thoáng của lỗ mũi phải. Ngược lại, khi đặt dưới nách phải, dòng hơi thở qua lỗ mũi trái sẽ được tăng cường. Nhờ đó, người thực hành có thể chủ động điều chỉnh hoạt động của Kênh năng lượng Mặt trăng (Ida Nadi) và Kênh năng lượng Mặt trời (Pingala Nadi).

Ngoài việc sử dụng Yoga Danda, còn có những phương pháp đơn giản khác để thay đổi dòng hơi thở. Chẳng hạn, nằm nghiêng về bên trái thường giúp lỗ mũi phải thông thoáng hơn, trong khi nằm nghiêng bên phải có xu hướng làm tăng lưu lượng hơi thở qua lỗ mũi trái.

4. Chu Kỳ Đóng Mở Mũi Được Áp Dụng Trong Cuộc Sống Hàng Ngày Như Thế Nào?

Từ xa xưa, trong truyền thống Yoga và Tantra Ấn Độ, hơi thở không chỉ được xem là phương tiện điều hòa Prana, mà còn được coi là một dấu hiệu giúp con người lựa chọn thời điểm thích hợp cho những hoạt động trong cuộc sống.

Dưới đây là một số ứng dụng được ghi chép trong các văn bản thuộc truyền thống Svara Yoga:

• Ăn uống, tiêu hóa và đại tiện được xem là thuận lợi hơn khi Pingala Nadi hoạt động; uống nước và tiểu tiện thuận lợi hơn khi Ida Nadi hoạt động.
• Tập thể dục, hoạt động thể chất, lao động nặng, leo trèo, cưỡi ngựa và rèn luyện võ thuật phù hợp với Pingala Nadi.
• Công việc nhẹ nhàng, yên tĩnh, cần sự sáng tạo và tập trung trí óc phù hợp với Ida Nadi.
• Tụng thần chú bằng Japa Mala, thờ phượng, làm nghi lễ, cầu nguyện và thực hành tâm linh thuận lợi khi Ida Nadi hoạt động.
• Ida tượng trưng cho sự dịu nhẹ, điềm tĩnh và nuôi dưỡng; vì vậy, hòa giải, kết bạn, thiết lập quan hệ và xây dựng liên minh phù hợp với kênh này. Pingala biểu trưng cho tính chủ động, sức mạnh và quyết đoán.
• Gặp đạo sư, người thầy hoặc người có địa vị để cầu xin giúp đỡ, trình bày yêu cầu hay tìm kiếm sự ủng hộ nên thực hiện khi Ida Nadi hoạt động.
• Tổ chức hôn lễ, đính hôn, bắt đầu quan hệ lâu dài, thực hiện lễ thụ pháp (Diksha) và các nghi lễ tôn giáo được xem là thuận lợi khi Ida Nadi hoạt động.
• Xây nhà, xây đền, đặt nền móng, đào giếng, ao hồ và bể chứa nước phù hợp với Ida Nadi.
• Mua đất, mua gia súc, mặc quần áo mới, mua trang sức, gieo hạt, trồng cây và bắt đầu công việc lâu dài cũng thuận lợi khi Ida Nadi hoạt động.
• Bắt đầu chuyến đi xa hoặc hành hương nên thực hiện khi Ida Nadi hoạt động. Chuyến đi ngắn, công việc khẩn cấp hoặc hoạt động cần sức lực và sự quyết đoán phù hợp với Pingala Nadi.
• Khi thức dậy hoặc rời nhà, người thực hành nên bước chân cùng phía với lỗ mũi đang hoạt động: Ida thì bước chân trái trước, Pingala thì bước chân phải. Một số hướng dẫn còn chọn hướng Tây hoặc Nam khi Ida hoạt động, hướng Đông hoặc Bắc khi Pingala hoạt động.
• Bắt đầu học tập, nghiên cứu kinh điển, tiếp nhận sự chỉ dạy từ thầy và thực hành phương pháp chữa bệnh được xem là thuận lợi khi Ida Nadi hoạt động.
• Sử dụng thuốc và thực hiện các phương pháp điều trị cũng được xếp vào nhóm hoạt động thích hợp với Ida Nadi.
• Ca hát, chơi nhạc cụ, sáng tác và thưởng thức âm nhạc phù hợp với Ida Nadi.
• Một số hướng dẫn cho rằng nên tắm nước lạnh và dùng thực phẩm có tính mát khi Pingala hoạt động; tắm nước nóng và dùng thực phẩm nóng khi Ida hoạt động.
• Theo quan niệm truyền thống, Pingala thường hoạt động mạnh vào ban ngày, Ida vào ban đêm. Tuy nhiên, các bậc thầy Yogi cố gắng duy trì Ida vào ban ngày và Pingala vào ban đêm.
• Khi ngủ, người thực hành được khuyên nằm nghiêng bên trái để kích hoạt Pingala. Theo cách giải thích truyền thống, điều này giúp Ida không ảnh hưởng đến Hita Nadi – kênh vi tế được cho là liên quan đến giấc ngủ sâu. Nằm nghiêng bên phải kích hoạt Ida và được cho là dễ tạo ra những giấc mơ.
• Khi hơi thở lưu thông cân bằng qua hai lỗ mũi, Sushumna được xem là hoạt động. Đây không phải thời điểm thích hợp cho công việc hướng đến lợi ích vật chất, mà thuận lợi cho thiền định, thực hành Yoga và hướng đến giải thoát.
• Thiền định thường được thực hành lúc bình minh, hoàng hôn hoặc vào một giờ cố định mỗi ngày. Brāhma Muhūrta (khoảng thời gian trước bình minh) cũng được xem là thời điểm lý tưởng. Sau thiền, người thực hành nên dành thời gian cầu nguyện và giữ tâm tĩnh lặng trước khi trở lại công việc thường ngày.
• Một số kinh điển còn hướng dẫn quan sát hơi thở kết hợp với Pancha Tattva để dự đoán lượng mưa, mùa màng và biến động giá cả hàng hóa trong năm.
• Chiến đấu, tranh chấp, cạnh tranh, chống lại kẻ thù và những công việc đòi hỏi lòng can đảm được xem là phù hợp với Pingala Nadi.
• Trong chiến trận, người thực hành quan sát hơi thở của mình và đối phương, kết hợp phương hướng và Tattva để dự đoán lợi thế, thời điểm tấn công và những tổn thương có thể xảy ra.
• Về thụ thai, một số văn bản Svara Yoga đưa ra quy tắc dự đoán giới tính thai nhi dựa trên trạng thái hơi thở của cha mẹ và các yếu tố Tattva. Theo một quan niệm, khi người nam có Pingala và người nữ có Ida hoạt động vào thời điểm thụ thai thích hợp, người ta tin rằng sẽ sinh con trai. Đây là quan niệm cổ truyền, không có cơ sở khoa học để lựa chọn giới tính thai nhi.
• Pumsavana là nghi lễ dành cho phụ nữ mang thai trong hệ thống Samskara của Hindu giáo. Một số văn bản cổ ghi lại nghi thức cầu sinh con trai hoặc con gái. Nghi lễ này cần được phân biệt với phương pháp điều chỉnh hơi thở trong Svara Yoga.
• Tập tục cô dâu bước chân phải vào nhà chồng đôi khi được diễn giải qua quan niệm về dòng hơi thở và tính cát tường của hai bên cơ thể. Tuy nhiên, không nên mặc định phong tục này bắt nguồn trực tiếp từ Svara Yoga, vì tập tục cưới hỏi Ấn Độ chịu ảnh hưởng của nhiều truyền thống khác nhau.

Đây chỉ là một phần trong hệ thống kiến thức rộng lớn của Svara Yoga. Shiva Swarodaya còn đề cập đến việc quan sát hơi thở để dự đoán bệnh tật, khả năng hồi phục, thời điểm chết, chiến trận và nhiều sự kiện trong tương lai.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Shiva Swarodaya - Kinh điển về Svara Yoga.
2. Swara Chintamani - Văn bản thuộc truyền thống Svara Yoga.
3. Swami Muktibodhananda - Swara Yoga: The Tantric Science of Brain Breathing (Bihar School of Yoga, 1984).
4. Swami Sivananda - Các tài liệu nghiên cứu và hướng dẫn về Svara Yoga.
5. Một số tài liệu nghiên cứu khoa học hiện đại liên quan đến Chu kỳ mũi (Nasal Cycle), hoạt động hô hấp và hệ thần kinh tự chủ.
6. Swami Niranjanananda Saraswati, Prana and Pranayama, Yoga Publications Trust, 2009, tr. 101-102, 195-196.
7. Swami Sivananda, Kundalini Yoga, phần hướng dẫn sử dụng Yoga Danda.

Bài viết được biên soạn bởi tác giả Prabhu K.S.B. Phiên bản chỉnh sửa này có sự hỗ trợ của công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình tìm hiểu, bổ sung thông tin, đối chiếu tư liệu và hoàn thiện nội dung.

📌  Có thể bạn quan tâm: Chúng ta nên thực hành Pranayama nào hàng ngày?

✍️ Tác giả: Prabhu K.S.B. | Dịch & biên soạn: Thang Mlod | Ảnh minh họa: Internet.